آیا هوش مصنوعی واقعاً بازده مالی ندارد؟ نگاهی به گزارش اقتصادی شرکت Apollo

در ماه‌های اخیر، تب استفاده از هوش مصنوعی تمام صنایع را فراگرفته است و کمتر شرکتی را می‌توان یافت که به دنبال پیاده‌سازی ابزارهای مبتنی بر AI نباشد. با این حال، انتشار یادداشتی از سوی تورستن اسلوک (Torsten Slok)، اقتصاددان ارشد شرکت سرمایه‌گذاری Apollo Global Management، بحث‌های داغی را در جوامع مهندسی نرم‌افزار و اقتصادی به راه انداخته است. این گزارش ادعا می‌کند که به جز چند شرکت معدود در حوزه فناوری، هوش مصنوعی هنوز هیچ بازده مالی ملموسی برای بدنه اصلی شرکت‌ها نداشته است.

جزئیات گزارش و شاخص S&P 493

تمرکز اصلی تحلیل اسلوک روی شاخصی به نام S&P 493 است؛ یعنی شاخص S&P 500 منهای هفت غول بزرگ دنیای فناوری شامل Alphabet، Amazon، Apple، Meta، Microsoft، Nvidia و Tesla. بررسی داده‌های این شرکت‌ها نشان می‌دهد که حاشیه سود و میزان درآمد به ازای هر کارمند تقریباً ثابت مانده و شواهدی دال بر بهبود بهره‌وری به واسطه هوش مصنوعی دیده نمی‌شود.

در این گزارش تأکید شده است که هوش مصنوعی شاید یک ماشین حساب بسیار پیشرفته باشد، اما در کسب‌وکار، هوش واقعی بیشتر به قضاوت انسانی وابسته است. مفاهیمی مانند مسئولیت‌پذیری، اعتماد، فرهنگ سازمانی، قوانین نانوشته، مبادلات اخلاقی و عدالت، مواردی هستند که ریسک‌های شهرتی را شکل داده و در نهایت محرک اصلی رشد درآمد و حاشیه سود شرکت‌ها محسوب می‌شوند؛ حوزه‌هایی که مدل‌های زبانی بزرگ در آن‌ها نقشی ندارند.

نگاه جامعه مهندسی در هکرنیوز

این گزارش در Hacker News بازخوردهای متفاوتی به همراه داشت و کاربران دیدگاه‌های خود را درباره ریشه این مشکل مطرح کردند:

• برخی کاربران معتقدند ناتوانی در افزایش بهره‌وری فردی، توسعه محصول یا بهبود پاسخگویی به مشتریان، بیشتر یک مشکل درونی برای شرکت‌هاست تا ضعفی ساختگاهی در خودِ مدل‌های هوش مصنوعی.
• عده‌ای دیگر با اشاره به مطالعات مشابه (مانند گزارش‌های حوزه سلامت یا مطالعات دانشگاه هاروارد) بر این باورند که در حال حاضر، سود اصلی به جیب فروشندگان ابزارها و زیرساخت‌ها (فروشندگان کلنگ و بیل در تب طلا) می‌رود.
• دیدگاه جالبی نیز وجود داشت که وضعیت کنونی هوش مصنوعی را به سال ۲۰۰۱ و ادعاهای مطرح‌شده درباره شکست وب تشبیه کرد و نشان داد پذیرش فناوری‌های تحول‌آفرین زمان‌بر است.

چرا این موضوع برای مهندسين نرم‌افزار اهمیت دارد؟

برای توسعه‌دهندگان و لیدهای فنی، این ارزیابی‌ها زنگ هشداری است تا فراتر از هایپ و تبلیغات بازاریابی به ابزارهای هوش مصنوعی نگاه کنند. چالش اصلی دیگر نوشتن کدهای سریع‌تر نیست، بلکه مهندسی محصولاتی است که به شکلی معنادار به بهبود درآمد، کاهش هزینه‌های واقعی و حل مسئله‌های پیچیده کسب‌وکار منجر شوند. این موضوع به تیم‌های فنی یادآوری می‌کند که ارزش واقعی تکن زمانی خلق می‌شود که در کنار قابلیت‌های فنی، شناخت عمیقی از مدل‌های بیزینسی و ارزش‌آفرینی برای مشتری وجود داشته باشد.