نگاهی به ظهور و سقوط فناوری نمایشگرهای پلاسما

مقدمه ای بر نمایشگرهای پلاسما و پروژه PLATO

در دهه ۱۹۶۰ میلادی، دانشگاه ایلینوی سیستم آموزشی رایانه‌ای به نام PLATO را توسعه داد که شامل هزاران پایانه متصل به مِین‌فریم‌ها بود. در حالی که تلویزیون‌های سنتی از لوله‌های اشعه کاتدی یا همان CRT استفاده می‌کردند، مهندسان پروژه PLATO با چالش بزرگی روبرو شدند. فناوری CRT نیازمند بازسازی مداوم تصویر بود که پهنای باند و حافظه زیادی مصرف می‌کرد. برای حل این مشکل، آن‌ها به دنبال نمایشگری با «حافظه داخلی» بودند که تنها تغییرات صفحه را بازطراحی کند.

چالش‌های فنی و کشف تصادفی

دانلد بیتزر و تیمش در دانشگاه ایلینوی ایده‌ی استفاده از گاز پلاسما را بررسی کردند. مدل‌های اولیه بسیار شکننده بودند و مشکلات فنی زیادی مانند نشت گاز و نیاز به مقاومت‌های مجزا برای هر پیکسل داشتند. در سال ۱۹۶۴، یک اتفاق تصادفی رخ داد: ورود مقدار کمی هوا به داخل سلول باعث ایجاد اثر حافظه‌ای مورد نظر شد؛ به این صورت که گاز حتی با کاهش ولتاژ الکترودها به درخشش خود ادامه می‌داد. شرکتی به نام Owens-Illinois این فناوری را تجاری‌سازی کرد و در نهایت اولین نمایشگر تجاری پلاسما به نام Digivue را عرضه نمود.

ظهور رقبا و افت و خیز پلاسما

نمایشگرهای پلاسما هرچند مزایایی مانند ضخامت کم و قابلیت مقیاس‌پذیری داشتند، اما با رقبای سرسختی روبرو شدند:

• پیشرفت حافظه رایانه: با اختراع DRAM و پیروی حافظه از قانون مور، مشکل نیاز به حافظه خارجی برای نمایشگرهای CRT به مرور حل شد.
• تکنولوژی LCD: کریستال‌های مایع در اواخر دهه ۶۰ و ۷۰ ظاهر شدند و به تدریج بازار لپ‌تاپ‌ها و رایانه‌های قابل‌حمل را تسخیر کردند.

با وجود این چالش‌ها، پلاسما تسلیم نشد و با بهبود کیفیت، خاکستری‌سازی و تولید رنگ کامل، راه خود را به مانیتورهای صنعتی، تجهیزات نظامی و سپس تلویزیون‌های غول‌پیکر باکیفیت در دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ باز کرد.

چرا پلاسما شکست خورد؟

با اینکه تلویزیون‌های پلاسما از نظر رنگ‌های تیره و نرخ تازه‌سازی (Refresh Rate) حرف‌های زیادی برای گفتن داشتند، اما در نهایت قافیه را به LCD باختند. مصرف برق بالا، تولید گرمای زیاد، روشنایی کمتر نسبت به LCD و دشواری در دستیابی به رزولوشن‌های بالا از معایب پلاسما بودند. مهم‌تر از همه، مقیاس‌پذیری خطوط تولید LCD و سرمایه‌گذاری کلان صنعت روی آن باعث شد تا پلاسما نتواند از نظر قیمت رقابت کند و تا اوایل دهه ۲۰۱۰ عملاً از چرخه تولید خارج شد.

نگاه جامعه هکرنیوز

بحث‌های کاربران در هکرنیوز نکات جالبی را روشن می‌کند:

• نویسنده‌ی کتاب The Friendly Orange Glow اشاره می‌کند که بخش عمده‌ای از این تاریخچه از کتاب او برداشت شده است.
• کاربران با دلتنگی از ترمینال‌های قدیمی PLATO در دانشگاه ایلینوی و ماشین‌های پین‌بال یاد می‌کنند.
• برخی برنامه‌نویسان همچنان کیفیت رنگ مشکی و زمان پاسخ‌دهی تلویزیون‌های قدیمی پنل پلاسما (مانند Panasonic) را ستایش می‌کنند، در حالی که عکسی از تولید تداخل فرکانس رادیویی (RFI) توسط این نمایشگرها به عنوان یک اثر منفی جانبی یاد می‌شود.