افزودن دست‌نویس و تلفظ آفلاین به کتابخوان KOReader با PageScribe

معرفی PageScribe و هدف از ساخت آن

نرم‌افزار KOReader یکی از محبوب‌ترین اپلیکیشن‌های متن‌باز برای کتابخوان‌های دیجیتال (E-reader) است که توسعه‌دهندگان زیادی از آن استفاده می‌کنند. پروژه PageScribe پاسخی به یک نیاز رایج است: امکان یادداشت‌برداری سریع دستی در حاشیه صفحات و استفاده از دیکشنری بدون نیاز به تغییر مداوم حالت‌های کاربری. این ابزار در واقع یک پلاگین برای KOReader است که امکان نوشتن با قلم و انتخاب متن با انگشت را به صورت همزمان فراهم می‌کند.

این پروژه به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود که می‌توانند به صورت مستقل یا ترکیبی کار کنند:

• PageScribe: پلاگین دست‌نویس و یادداشت‌برداری.
• Dictionary Audio: پلاگین مستقل برای تلفظ آفلاین کلمات در دیکشنری.

جزئیات فنی و نحوه تعامل

یکی از چالش‌های اصلی در طراحی رابط کاربری این ابزار، تفکیک وظایف قلم و انگشت بود. در حالت پیش‌فرض PageScribe («قلم می‌نویسد، انگشت انتخاب می‌کند»)، عملکردها به این شکل تفکیک شده‌اند:

• قلم: برای رسم خطوط آزاد، علامت‌گذاری (Marker) و یادداشت‌نویسی استفاده می‌شود.
• انگشت: با نگه‌داشتن طولانی و کشیدن (Long-press and drag)، قابلیت‌های بومی KOReader مانند انتخاب متن، هایلایت دقیق و جستجو در دیکشنری حفظ می‌شوند.

این پلاگین روی پروژه منبع‌باز Finger Ink (توسعه‌یافته توسط SMUsamaShah) ساخته شده و تحت لایسنس AGPL-3.0 منتشر شده است. از دیگر امکانات آن می‌توان به پاک‌کن، دکمه بازگشت (Undo)، یادداشت‌های صفحه، خروجی HTML برای نوت‌بوک‌ها و خروجی جوهر PDF اشاره کرد.

طراحی رابط کاربری

رابط کاربری در چندین مرحله بازطراحی شد. منوهای دایره‌ای اولیه برای تشخیص ابزار فعال چندان مناسب نبودند و نوارهای بزرگ‌تر نیز فضای زیادی از متن کتاب را اشغال می‌کردند. طراحی نهایی شامل یک لانچر کوچک و گرد در لبه راست صفحه است که با ضربه روی آن، نوار ابزار درون‌خطی (Inline toolbar) باز می‌شود. رنگ‌های قلم و مارکر به صورت مجزا ذخیره می‌شوند و در دستگاه‌های رنگی قابل نمایش هستند، در حالی که در نمایشگرهای تک‌رنگ (Monochrome) از جوهر مشکی استفاده می‌شود.

دیکشنری صوتی و تلفظ آفلاین

پلاگین Dictionary Audio به منظور تلفظ کلمات ناآشنا هنگام مطالعه توسعه یافته است. این افزونه اکشن‌های «Hear English» و «Hear Spanish» را به بخش دیکشنری بومی در اندروید اضافه می‌کند. ویژگی‌های کلیدی این بخش عبارتند از:

• استفاده از فایل‌های صوتی از پیش‌تولید شده (Synthetic Voice) که به صورت محلی پخش می‌شوند و نیازی به درخواست آنلاین ندارند.
• بسته‌های تعریف، ترجمه و تلفظ به صورت فایل‌های جداگانه دانلود می‌شوند.
• قابلیت جداسازی کامل از PageScribe؛ کاربران می‌توانند تنها از بخش صوتی یا تنها از قابلیت دست‌نویس استفاده کنند.

نکات نصب و سازگاری سخت‌افزاری

توسعه‌دهنده به یک نکته مهم درباره ساختار پوشه‌ها اشاره کرده است: فایل زیپ PageScribe با نام pagescribe.koplugin.zip دانلود می‌شود، اما برای حفظ تنظیمات و آپدیت‌ها، پوشه داخلی آن باید با نام fingerink.koplugin در مسیر koreader/plugins/ قرار گیرد تا مسیر نهایی به صورت koreader/plugins/fingerink.koplugin/main.lua باشد.

تست‌های این ابزار عمدتاً روی دستگاه Viwoods AiPaper Mini با نسخه KOReader v2026.07.2-206 انجام شده است. ورودی قلم نیازمند پشتیبانی سخت‌افزاری و بیلد KOReader با API مربوط به استایلوس است. همچنین تست‌ها روی دستگاه Boox Tab Ultra C نیز در جریان است، هرچند برخی قابلیت‌های صوتی اسپانیایی هنوز در حال رفع باگ هستند.

نگاه جامعه توسعه‌دهندگان (Hacker News)

در بحث‌های مطرح شده پیرامون این پروژه در هکرنیوز، لینک مخزن گیت‌هاب پروژه (seshakiran/pagescribe.koplugin) مورد توجه قرار گرفت و توسعه‌دهندگان روی پتانسیل بالای بهه‌سازی ابزارهای مطالعه روی سخت‌افزارهای E-ink تأکید کردند.