نگاهی به چهار ماه برنامه‌نویسی با زیگ؛ نقاط قوت، چالش‌ها و مقایسه با Rust

برنامه‌نویسی سیستم‌ها طی سال‌های اخیر شاهد ظهور رقبای جدی برای زبان‌های سنتی بوده است. یکی از این زبان‌ها که توجه بسیاری از توسعه‌دهندگان را به خود جلب کرده، Zig است. این مقاله نگاهی دارد به تجربه چهار ماه کار با Zig، توسعه پروژه‌های مختلف و مقایسه آن با Rust از دیدگاه یک توسعه‌دهنده.

زمینه و پروژه‌ها

نویسنده پس از چند سال دوری، دوباره به سراغ Zig رفته و پروژه‌های مختلفی مثل snurl (ابزاری برای کار با پروتکل‌های کوچک وب مانند Gemini)، یک بازی تایپ سریع TUI و یک شبیه‌ساز فیزیکی با استفاده از کتابخانه raylib را با آن پیاده‌سازی کرده است. حضور در رویداد محلی Zig Day و دیدار با خالق زبان، Andrew Kelley، نیز بخش دیگری از این تجربه اجتماعی و فنی بوده است.

مزیت‌های Zig از نگاه توسعه‌دهنده

بر اساس این تجربه، چند ویژگی کلیدی Zig باعث تمایز و جذابیت آن شده است:

• مدیریت صریح حافظه (Allocators): برخلاف زبان‌هایی با تخصیص حافظه پنهان، در Zig باید به صورت صریح allocator را به تابع ارسال کنید که باعث شفافیت و کنترل بیشتر روی منابع می‌شود.
• پارامتر IO: انتقال صریح پارامترهای مربوط به ورودی و خروجی، تست‌پذیری کدها را به شدت بالا برده و توابع ناخالص را از توابع خالص جدا می‌کند.
• سیستم بیلد قدرتمند: سیستم بیلد Zig به قدری انعطاف‌پذیر است که حتی برخی شرکت‌های بزرگ از آن برای پروژه‌های غیر Zig خود نیز استفاده می‌کنند.
• فرهنگ وابستگی حداقلی: زبان‌های دیگر مانند Rust معمولاً وابستگی‌های غیرمستقیم زیادی (مانند serde یا syn) را به پروژه تحمیل می‌کنند، اما در Zig بسیاری از امکانات پایه‌ای در خود زبان یا استاندارد لیب وجود دارد.
• کامپایل افزایشی (Incremental Compilation): با دستور zig build --watch -fincremental کامپایلر تغییرات را به صورت آنی و با سرعتی فراتر از درک انسان اعمال می‌کند.
• مدیریت خطا: استفاده از کلیدواژه try و علامت ! فرآیند مدیریت خطا را ساده و ساختاریافته می‌کند.

چالش‌ها و خواسته‌ها

با وجود نکات مثبت، هنوز مواردی وجود دارد که نیاز به بهبود دارند:

• ثبات استاندارد لیب: هنوز تغییرات نسخه‌ها باعث شکستن کدهای قدیمی می‌شود که البته ویژگی زبان‌های پیش از نسخه ۱.۰ است.
• پشتیبانی از طول عمر متغیرها (Lifetimes): کامپایلر گاهی کدهایی را می‌پذیرد که ممکن است در آینده با تغییرات اسکلت‌بندی حافظه دچار مشکل شوند و نویسنده خواهان بررسی دقیق‌تر این موارد در حالت دیباگ است.

نگاه جامعه هکرنیوز

در بحث‌های هکرنیوز، برخی کاربران به نکاتی درباره مقایسه مدیریت خطا در Rust و Zig اشاره کردند. برای نمونه، برخلاف دیدگاه مقاله که مدیریت خطا در Rust را نیازمند کتابخانه‌های جانبی پیچیده می‌داند، برخی توسعه‌دهندگان معتقدند با استفاده از ویژگی‌هایی مثل From و ابزارهایی نظیر thiserror می‌توان خطاها را در Rust نیز به شکلی تمیز و استاندارد مدیریت کرد.